Chrom – charakterystyka i zastosowanie w suplementacji

2016-10-07

 

Chrom jest jednym z pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Do jego najważniejszych funkcji należy wpływ na gospodarkę węglowodanami. Chrom trójwartościowy stanowi bowiem integralny składnik czynnika tolerancji glukozy(Glucose Tolerance Factor-GTF), który wiąże się z insuliną i wzmaga jej działanie. Pośrednio więc chrom wpływa na zawartość glukozy we krwi.

Chrom jest metalem występującym głównie na +3 i +6 stopniu utlenienia. Skutki działania związków chromu na trzecim i szóstym stopniu utlenienia są tak różne, że należy rozpatrywać te związki oddzielnie. Jego najważniejszym źródłem w przyrodzie jest ruda chromowa. Związki chromu sześciowartościowego stanowią jedno z częstszych źródeł powodujących uczulenia chromowana skórka, zapałki, kleje, farby chromowe, środki wybielające). Obecność chromu w środkach piorących może być przyczyną wyprysku uczuleniowego.

Chrom trójwartościowy jest niezbędny do zachowania prawidłowego metabolizmu glukozy u ludzi i zwierząt. Metal ten spełnia również istotną funkcję w metabolizmie niektórych białek i lipidów ,a zwłaszcza cholesterolu. Wchodzi też w skład enzymów (np.trypsyny).

Chrom może także zwiększać ilość tkanki mięśniowej w organizmie oraz poprawiać siłę mięśni, poprzez wzmacnianie działania insuliny, która uczestniczy w transporcie i wbudowywaniu aminokwasów do komórek mięśniowych. Chrom może w ten sposób regulować metabolizm białek i tempo ich syntezy.

Zalecana dzienna norma spożycia dla chromu mieści się w przedziale 50-200 mikrogramów dla osoby dorosłej. Jak dowodzą liczne badania, spożycie chromu kształtuje się na granicy zaleceń lub jest od nich niższe. Opisywano przypadki zaburzeń na skutek niedoboru chromu trójwartościowego u ludzi. Początkowym tego objawem jest zmniejszenie aktywności insuliny, a zarazem zmniejszenie tolerancji glukozy. Dalsze objawy to m.in. ogólne osłabienie, ograniczenie wzrostu, zaburzenia w metabolizmie białek oraz zmiany w układzie krążenia. Mechanizm działania chromu zależy od jego stopnia utlenienia oraz od właściwości fizycznych i chemicznych związków jakie tworzy. Większość pobrania pochodzi z żywności i ma formę związków trójwartościowych.

Rozmieszczenie chromu w organizmie jest związane z mniejszą przepuszczalnością błon biologicznych dla chromu trójwartościowego z równoczesnym wiązaniem tego chromu z makrocząsteczkami. Chrom podany doustnie gromadzi się wątrobie i nerkach. Chrom trójwartościowy wdychany jest również z powietrzem - duże stężenie tego pierwiastka stwierdzono u ludzi narażonych na ten metal (np. pracujących w przemyśle).

Chrom wchodzi w interakcje z wieloma istotnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu biologicznego aktywnymi substancjami (metionina, glicyna, lizyna, pirofosforany). Tworzenie trwałych związków z białkami i zdolność wytrącania białek uznano za mechanizm miejscowego, szkodliwego działania chromu na skórę i błony śluzowe. Działanie toksyczne jest ściśle związane z utleniającymi właściwościami chromu sześciowartościowego. Wewnątrz komórek, przy udziale enzymów następuje redukcja chromu sześciowartościowego do trójwartościowego, który można nazwać końcowym karcynogenem (związkiem o potencjale rakotwórczym), ponieważ właśnie ta postać chromu tworzy trwałe kompleksy z różnorodnymi cząsteczkami m.in.z DNA.

Zatrucia ostre związkami chromu występują przy stężeniu wielokrotnie przekraczającym zalecane dzienne normy spożycia. Do objawów klinicznych zalicza się silne bóle brzucha, wymioty, krwawą biegunkę. Pojawia się ciężkie uszkodzenie nerek z krwiomoczem oraz owrzodzenie przewodu pokarmowego. Zatrucia przewlekłe powstają w warunkach narażenia zawodowego. Odznaczają się one zaburzeniami układu oddechowego, zmianami skórnymi i zaburzeniami przewodu pokarmowego. Uczulenie na związki chromu bywa często przyczyną wyprysku zawodowego u galwanizerów czy pracowników przemysłu graficznego i skórzanego. Do efektów odległych szkodliwego działania związków chromu zaliczamy działanie rakotwórcze, mutagenne i embriotoksyczne.

W zalecanych dziennych dawkach suplementacja preparatami zawierającymi chrom jest w pełni bezpieczna. W preparatach farmaceutycznych chrom może występować w dwóch formach chemicznych: nieorganicznej i organicznej.

Formą nieorganiczną chromu (słabiej przyswajalną) występującą w preparatach jest chlorek chromu. Natomiast związki organiczne chromu (o większej biodostępności) stosowane w suplementach mają postać pikolinianów, nikotynianów lub występującego w drożdżach czynnika tolerancji glukozy. Ilość chromu zawarta w jednej tabletce poszczególnych preparatów jest zróżnicowana i waha się w granicach od 25 do 200 mikrogramów.

Suplementy zawierające chrom mają wielostronne przeznaczenie -zalecane są dla osób dorosłych w celu uzupełnienia niedoborów chromu, zwłaszcza diabetykom, osobom z nadwagą i otyłym, posiadających duży apetyt na słodycze oraz osobom z podwyższonym stężeniem cholesterolu.

Według przeprowadzonych badań, jednym z głównych powodów stosowania suplementacji chromem jest chęć schudnięcia oraz zmniejszenia łaknienia na słodycze. Wykazano, że u osób z nadwagą lub otyłych długoterminowe stosowanie suplementów chromu powodowało wolniejszy przyrost masy ciała niż u osób nie stosujących suplementów. Należy jednak podkreślić, że utrata masy ciała tylko wskutek przyjmowania suplementów chromu jest mało prawdopodobna. Preparaty te niewątpliwie ułatwiają odchudzanie, pod warunkiem odpowiednio długiego ich stosowania wraz z zastosowaniem racjonalnego żywienia.

Podsumowując, chrom stosowany jako suplement diety hamuje łaknienie i zmniejsza ilość zjadanych pokarmów, przyspiesza tempo przemiany materii, reguluje poziom glukozy we krwi, ułatwia zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej i wzrost ilości tkanki mięśniowej, jest polecany chorym na cukrzycę typu II jako element wspomagający insulinoterapię. Pacjenci przed podjęciem decyzji o stosowaniu suplementów powinni zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.

mgr Magdalena Krężołek

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel