Kleszcze - co gdy już się najedzą...

2018-07-03

Gdy już się naje..

Kleszcze, ponieważ żywią się krwią ssaków, mogą być nośnikiem chorób zakaźnych. Lista patogenów, przenoszonych przez te stawonogi jest długa, jednak w Polsce najbardziej powszechne są krętki Borrelia, wywołujące boreliozę z Lyme oraz wirus Flaviviridae, wywołujący odkleszczowe zapalenie mózgu.


Borelioza z Lyme

Czynnikiem etiologicznym są bakterie – gram-ujemne krętki z rodzaju Borrelia. Rezerwuarem krętków są dzikie zwierzęta. Czynnikiem ryzyka zarażenia jest przebywanie w siedliskach kleszczy, długi kontakt kleszcza ze skórą (powyżej 48 godzin) oraz drażnienie kleszcza (np. wyciskanie, smarowanie benzyną lub tłuszczem, przypalanie). W czasie ssania krwi kleszcz wstrzykuje do tkanek żywiciela ślinę. Bakterie obecne w ślinie kleszcza po przedostaniu się do skóry rozprzestrzeniają się w okolicy i wywołują wczesną zmianę skórną (rumień pełzający, wędrujący). W ciągu kilku dni lub tygodni przedostają się z krwią i chłonką do wielu narządów. Borelioza nie przenosi się między ludźmi.

Choroba ma kilka etapów (stadium), które mogą się nakładać na siebie w czasie lub nawet występować równolegle, zwykle u chorego zarażonego nie występują wszystkie objawy.

Stadium pierwsze obejmuje objawy grypopodobne oraz rumień pełzający (wędrujący). Rumień pojawia się zazwyczaj po kilu dniach od ukłucia przez kleszcza.  Początkowo ma on wygląd czerwonej plamki lub grudki, ale  szybko powiększa się do nawet  >5 cm. Charakterystyczny jest pierścieniowaty kształt, o wyraźnych brzegach z często z przejaśnieniem w środku. Rumień nie wywołuje bólu ani swędzenia. U osób  nieleczonych antybiotykami objawy ustępują w ciągu 4–12 tygodni. U niektórych  dolegliwości utrzymują się kilka lat lub rozwijają się przewlekłe objawy stadium późnego.

Stadium drugie może rozwinąć się w ciągu kilku miesięcy od zakażenia i obejmuje: zapalenie najczęściej jednego, a czasem kilku dużych stawów (kolanowego, skokowego, łokciowego), zapalenie mięśnia sercowego, które może objawiać się zaburzeniami rytmu serca oraz najczęściej łagodne zapalenie układu nerwowego. Objawem zajęcia układu nerwowego może być ból głowy oraz porażenie lub niedowład nerwu twarzowego.

Stadium trzecie (późne) może rozwinąć się nawet w ciągu kilku lat od zakażenia i obejmuje: przewlekłe zanikowe zapalenie skóry kończyn, przewlekłe zapalenie stawów, a rzadko przewlekłe zapalenie układu nerwowego.

W leczeniu boreliozy stosuje się antybiotykoterapię oraz leczenie objawowe (niesteroidowe leki przeciwzapalne). Właściwa antybiotykoterapia we wczesnym stadium choroby zapewnia wyleczenie u 90% chorych. U 10% mogą wystąpić objawy ze strony układu nerwowego, skóry i stawów.

 

Odkleszczowe zapalenie mózgu

Czynnikiem etiologicznym jest  wirus odkleszczowego zapalenia mózgu. Rezerwuarem wirusa są małe gryzonie. Zakażenie może wystąpić także drogą pokarmową na przykład poprzez wypicie mleka zwierzęcia zakażonego wirusem. Wirus nie przenosi się między ludźmi.

Choroba ma dwie fazy. Pierwsza obejmuje objawy grypopodobne, wymioty oraz biegunkę i utrzymuje się około tygodnia. U niektórych zakażonych następuje faza druga – neuroinfekcji, obejmująca zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego. Może doprowadzić do zaburzeń czucia, upośledzenia pamięci oraz niedowładów. W niektórych przypadkach może być śmiertelna.      

Lepiej zapobiegać, niż leczyć..

Podczas pobytu na terenach łąkowo-leśnych należy stosować metody nieswoiste zapobiegające ukłuciom przez kleszcza.

Po pierwsze należy szczelnie osłonić skórę, ubierając długi rękaw, długie spodnie, wysokie skarpety naciągnięte na nogawki, czapkę z daszkiem lub kapelusz i wyższe buty. Ubrania powinny być w jaśniejszych kolorach, aby łatwiej było zauważyć stawonoga.

Po drugie należy stosować repelenty, czyli środki odstraszające kleszcze, którymi trzeba spryskać ubranie oraz odsłoniętą skórę (za wyjątkiem skóry twarzy).

Po trzecie codziennie należy oglądać całe ciało, w celu sprawdzenia, czy nie mamy na sobie nieproszonego gościa.

Jeśli znajdziemy wbitego kleszcza, należy jak najszybciej go usunąć (ryzyko zakażenia rośnie wraz z czasem pobytu kleszcza w skórze). Kleszcza nie wolno wykręcać, wyciskać, przypalać, ani smarować tłustymi substancjami, alkoholem, czy benzyną, gdyż zestresowany kleszcz wypluwa ślinę do naszych tkanek. Po usunięciu kleszcza miejsce po ukąszeniu należy obserwować przez 30 dni pod kątem rumienia.

Jeśli mamy zwierzęta domowe, ich skórę należy także codziennie sprawdzać , gdyż nawet zabezpieczone przed kleszczami zwierzę może zrzucić kleszcza w domu. Na skórę zwierzęcia domowego można także stosować repelenty.

Aby uchronić się przed odkleszczowym zapaleniem mózgu można się zaszczepić. Niestety nie ma szczepionki, która chroniłaby przed boreliozą.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel